anasayfa / etliket arşivi

etliket arşivi

İmansız ahlak olur mu?

İbn-i Sînâ: Şeyin kendinden/kendinde olan hali, zihinde, gayrdan olan haline bizzeman değil, bizzat ekdamdir… Dolayısıyla malul olan mutlaka bir ademle mesbuk olmak durumundadır. (eş-Şifâ) Nurîzade: Vâcib Teâlâ’nın malûlü/eseri olan biz mümkin varlıkların kendimizdeki hali “adem”dir. Bizler kendi halimize bırakılacak olsaydık, hala birer ademdik, hiçbir zaman vücud bulamazdık. Şu var ki, Allah’ın vücudumuzu ademimize tercih eden iradesine itibarla halimiz “vücud”dur. Demek oluyor ki ademimiz …

Devamı »

Bir sûfî gibi hissedip, bir kelamcı gibi fikretmek; ama nasıl?

Bir sûfî gibi hissedip, bir kelamcı gibi fikretmek; ama nasıl?

İmam Gazzali İhya’da ulûm-i mükaşefe ve ulûm-i muamele kavramlarını zikreder ve İhyâ’yı ulûm-i muamele sadedinde yazdığını belirtir. Bu modern zamanlardaki tasavvuf-i nazari ile tasavvuf-i ameli farkını tedai ettiriyor. Klasik karşılığını ise hikmet-i nazariye ve hikmet-i ameliye sınıflandırmasında bulmak mümkün. Hikmet, istikmalünnefsi’n-natıka bi kuvveteyha: en-nazariyye vel ameliye diye tarif edilir. Türkçesi, insanın nazarî ve amelî kabiliyetlerini kemale erdirmeye çalışmasıdır. Yani gerek …

Devamı »

Akıl-Zihniyet İkileminde Din

Akıl-Zihniyet İkileminde Din

Birçok insanın iman tecrübesinde yolları gerilimli biçimde kesişen üç temel kavramdır din, akıl ve zihniyet. Din ancak akıl sahiplerine hitap eden bir kurumdur. Akıl ise bir taraftan gerçek dini tespit etmek, diğer taraftan ilahî hitabı kavrayıp hayata taşımakla sorumludur. Ne var ki sorumlu akıl, işin içine zihniyetin karışmasıyla din karşısında yerli yersiz kuşku üreten sorunlu bir unsura dönüşebiliyor. Bugün köşe yazısının …

Devamı »

FARKINDA OLMADIGIMIZ EN BÜYÜK İSRAF “DUYGU İSRAFI”

FARKINDA OLMADIGIMIZ EN BÜYÜK İSRAF “DUYGU İSRAFI”

İnsan duygularıyla vardır. Duygular değişince hem insanın kimyası değişir hem de yaptıkları. Aldığımız eğitimlerde bize, “Bir insanın niye öyle davrandığını anlamak istiyorsanız, onu öyle davrandıran duygularına bakınız” diye sıkça tavsiye edilirdi. Duygular, bakışa, duruşa, nefes alış verişe ve o andaki davranış ya da tepkiye damgasını vurur. Olumlu duygu içinde olanlar daha doğru davranma, olumsuz duygu içinde olanlar ise daha tepkisel …

Devamı »

Fıkıh Ahlakın Nesi Olur?

Fıkıh Ahlakın Nesi Olur?

Zaman zaman fıkıh/şeriatla ahlak arasında tezat ilişkisi kuranlara şahit oluyoruz. Bu kimselerin çizdiği tabloya göre fıkıh, salt şekilci ve sathî ölçüleri yasalaştırarak içkin, hasbî ve esnek ahlakî tavrı değersizleştirir; kof ve riyakar bir ilişki düzenini intaç eder. Ahlak-vicdan namına haram-helal ölçülerini tahfife yol açarak kulluk şuurunu bulandıran bu yaklaşım gerçeği yansıtmamaktadır. Fıkıhla ahlak arasındaki ilişkinin adı tezat değil, bilakis işbirliğidir. …

Devamı »

İlimlerin Taliminde Usûl: Gazalî Örneği I

İlimlerin Taliminde Usûl: Gazalî Örneği I

Eğitimde kullanılacak dili ve aktarılacak meseleleri belirlemede muhatap kitlenin seviyesi ve bu ilimlere olan ihtiyacını göz önünde bulundurmak eğitim-öğretimde önemli bir konudur. Özellikle de iletişim araçlarının çoğalıp yaygınlaştığı ve bilgiye ulaşmanın iyice kolaylaştığı günümüzde bu konu daha da önem kazanmıştır. Söz konusu eğitim İslamî ilimler alanında olunca da konunun önemi bir kat daha artmaktadır. İslamî ilimlerin Müslümanların hem dünya hem de …

Devamı »

Türkiye’de Müslümanların Siyasi Dillerini (Nazariyelerini) İnşa Zemini

Türkiye’de Müslümanların Siyasi Dillerini (Nazariyelerini) İnşa Zemini

“Artık Allah’dan korkun ve bana itaat edin.” (eş-Şuara Suresi, 126. Ayet meali) Geçen yazımızda da değindiğimiz gibi, Türkiye’de İslami siyasi düşünce ve nazariyler üzerine yüzlerce çalışma/terceme yapılmış, yapılmakdadır. Ancak hal-i hazırda Türkiyeli Müslümanların kullandıkları siyasi dil giderek müşkil hale gelmekde, İslamilik’den uzaklaşmakdadır. Bunun birçok sebebi olmakla birlikde, yazımız çerçevesinde bazı temel sebebleri zikredeceğiz: 1. Türkiye’de Müslümanlar İslami ilimlerin ihyasında ciddi …

Devamı »