anasayfa / Akademik Yazılar / Mu’tezile Düşüncede Tarihi Kırılma Evreleri
Mu'tezile Düşüncede Tarihi Kırılma Evreleri

Mu’tezile Düşüncede Tarihi Kırılma Evreleri

İslam kültürünün ana düşünce ekolleri içerisinde yer alan Mu’tezile, bir mezhep olması itibariyle insan unsurunun ürünü olarak tarih sahnesinde vücut buldu. Şüphesiz bu haliyle o, içinde doğduğu, geliştiği ve var olduğu toplumu etkilediği gibi, toplumun etkin unsurlarınca da etkilendi. Bu durum, Mu’tezilenin tarihi sürecinde çeşitli kırılma veya dönüşümlerin ortaya çıkış sebeplerinin de gerekçelerini ortaya koydu. Elinizdeki çalışma, bir makale için risk oluşturabilecek geniş bir zaman dilimini konu edinmeyi göze alarak, Mu’tezile’nin tarihi sürecinde geçirmiş olduğu kırılma ve dönüşüm evrelerine dikkat çekmek suretiyle, bahse konu tarihi sürecin bir bütünlük içerisinde görülmesine katkı sunmak suretiyle daha spesifik çalışmalara zemin hazırlamayı amaçlamaktadır.

Giriş
İslam düşünce ekaileri olarale vücutbulan inezhepler, beşeri oluşumlar olmaları
itibariyle, bireysel ve toplumsal gerekçeler üzerinden tarih sahnesine çıkınaltta ve
varoluş süreçlerini gerçeldeştirmektedirler. Bu durum her mezhebin ortaya çıktığı
veya gelişim içerisinde olduğu toplumun sosyo-kültürel değerlerini, ekonomik ve
siyasal rengini, gerek sosyolojik ve gerekse itikadi yapılanmasında gösterdiği anlamına
gelmektedir. Bu nedenle her mezhebin karalcteristik özelliği, aneale içinden
geçtiği sosyo-politik ve kültürel yapının sağlıldı bir zeminde talilil edilebilmesi ile
müml<Ündür.
Bir mezhebin, içinden geçtiği süreçteki sosyo-politilcve l~türel yapı ile etidleşim
halinde olması, onun toplumdalci dominant unsurlar tarafından etld altına
alıriabildiği anlamına geldiği gibi, ayın zamanda toplumdan topluma veya dönemden
8 Muharrem Akoğlıt
döneme değişen bir yönünün var olduğunu da göstermektedir. Bünyesinde var
olan bu özellikleri itibariyle mezhepleri, yaşayan canlı organizmalara byfı.zetmek
de mümkündür. Nitekim tarih içerisinde bir takım mezheplerin, doğup-gelişmelerinin
ardından tarihsel bağlarnda al<tif fonksiyonlar icra ettikleri, buna rağmen,
belli bir süreçten sonra toplumsal güç ve etkinliklerini yitirdiideri veya başka bir
mezhep le bütünleşerek onun ana bünyesi içerisinde adeta eridilderi, bu şekilde de
kendi özgün al<siyonlannın dışına çıktıkları görülmel<tedir. Şüphesiz bu durum,
mezhepterin değişim ve dönüşüme tabi yapısal özelliiderinin bir yansıması olarale
ortaya çıkmal<tadır.
Bir mezhep olarak Mu’tezile de, İslam mezhepleri ve kültür tarihi içerisinde
varlık gösteren önemli ana ekallerden biridir. Bu nedenle onun tarihinde de bir
takım değişim ve dönüşümler bağlamında tarihi kırılma evrelerinin var olduğu
bilinmel<tedir. Bu kırılma evrelerinin neler olduğu hususu, elinizdeki çalışmanın ana
meral< konusunu oluşturmal<tadır. Aslında bu çalışma ile Mu’tezile’nin şahsında,
bir mezhebin içinde bulunduğu toplum ve olaylar karşısında yaşadığı değişim ve
dönüşüme işaret edilerek bahsi geçen mezhebe ait tarihi al<lşın farldı bir perspektiften
değerlendirilmesi ve konu ile ilgili yeni bilimsel çalışmalara ışık tutulması
amaçlanmaktadır.
Takdir edilir ki; bir bütün olarak Mu’tezile’nin tarihini ortaya koyma iddiası,
bu çalışmanın boyutlarının üzerindedir. Aneale Mu’tezile tarihi açısından illd<lnlma
neticesinde ortaya çıkan mayalanma dönerninde1 propaganda evresinden başlamale
suretiyle diğer bazı kırılma evrelerine dildcat çekmek, çalışmanın omurgasını
oluşturması itibariyle önem arz etmektedir.

Yazının Tamamı / İndir

Yazar Hakkında

Yazar Hakkında

 Doç. Dr. Muharrem AKOGLU  Erciyes Ü. ilahiyat F. akoglu@erciyes.edu.tr

Hakkında admin

Soru ve görüşleiriniz için İrtibat: fikiratlasi1@gmail.com

İlginizi Çekebilir

Hadislerle Su – Dr. Fatma Şensoy

Fuzûlî, “Su Kasidesi” diye bilinen “Kasîde der Medh-i Hazret-i Fahr-ı Kâ’inât” dizelerinde Peygamber Efendimiz’in âlemlere rahmet olduğunu beyan ederken …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.